NEDEN KURBAĞALAR KEMİKLERİNE KADAR YEŞİL RENKTE?

Bilim adamları, kurbağalar hakkında uzun süredir bilinmeyen bir gizemi çözmüş oldu.

Yapılan yeni bir araştırmaya göre kurbağaların yeşil rengi, doğanın akıllıca bir tepkimesi sonucu ortaya çıkmış.  Bu biyo-kimyasal tepkime, virüsle savaşan bir protein ile bozuk kandan kaynaklan zehirli bir yan ürünün birleşiminden ibaret.

Cam kurbağası Espadarana’nın saydam derisi ve yeşil renkte yapısı, evrimsel bir adaptasyonun sonucu. Bu kurbağalar, anlarındaki bozulmadan kaynaklan zehirli bir içeriği, çok sevimli yeşil pigmentlere dönüştürebilmişler. Hatta bu kurbağaların kemikleri bile yeşil renkte.

Kurbağaların yeşil renkte olmasının mantıklı bir açıklaması var. Yeşil renk, kurbağaların yapraklı ortamlarda görülmelerini zorlaştırıyor. İyi bir kamuflaj, av olmalarını engelliyor ve rahat şekilde beslenmelerini sağlıyor. Kurbağalarda yeşil renk sadece deri ile sınırlı değil. Lenf sıvılarında, yumuşak dokularında ve hatta kemiklerinde bile yeşil renk bulunuyor.

Fakat tüm kurbağalar hayat kurtaran bu adaptasyona erişebilmiş değil.

Yeşil renkteki kurbağaların derilerinin altın kramatofor adında renkleri kontrol eden yapılar bulunur. Kramatoforlar belirli renklerde ışığı büken kristallerden faydalanır ve kurbağaları yeşil renkte görmemizi sağlar. Saydam görünümde olan yüzlerce kurbağa türü olmasına rağmen çok azının kramatofor özelliği bulunuyor.

YEŞİL KURBAĞA GİZEMİ

Bilim adamları uzun zamandır neden bazı kurbağaların yüksek oranda “biliverdin” adı verilen safra pigmentlerine sahip olduklarını anlamaya çalışıyordu. Biliverdin eski kan hücrelerinin parçalanmasından sonra ortaya çıkan bir üründür. Bu pigment normalde karaciğer tarafından süzülmesi ve hemen sistemden atılması gereken zehirli bir maddedir. Bu kurbağalarda ise 4 kat fazla biliverdin bulunuyor. En ağır karaciğer hastası olan insanlarınkiyle neredeyse aynı ve kramatofor barındıran diğer kurbağalardansa 200 kat daha fazla.

Biyo-kimyalarını daha iyi anlamak için bilim adamları özellikle bir kurbağa türüne odaklanmış durumdalar: Boana punctata (Benekli Güney Amerika Ağaç Kurbağası). Bilim adamları kurbağadan BBS (biliverdin bağlayıcı protein) adı verilen bir proteini ayırdılar. BBS, protaz engelleyicilerden oluşan üst familyasının bir parçası. Bir nevi virüslerin çoğalmasını engelleyen ve enzimleri temizleyen bir proteindir.

Yeşil renkte bir nesne görseniz içinde yeşil renkten başka renk görmezsiniz, değil mi? Çünkü o nesne yeşil renk hariç kendisine gelen ışıktaki bütün renklerin hepsini emer. Gördüğümüz renk ışığın frekansıdır.

Biliverdin ise tek başına nasıl oluyorsa bir şekilde yeşil görünmeyi başarıyor. Kolumuzdaki bir berenin üzerinde de biliverdin görülür. Fakat araştırmacılar BBS’lerle (biliverdin bağlayıcı protein) karşılaştılar. Sarmal şeklindeki bu proteinler ışık emilimini çok iyi ayarlıyor ve ortaya camgöbeği yeşili rengi çıkarıyor. Deride bulunan diğer sarı pigmentler de gözlerimize yeşilin bir tonu olarak yansıyor. Ayrıca sarı pigmentler, biliverdini belli ki daha az zehirli kılıyor.

Duke Üniversitesi’nden araştırmacı Carlos Taboada, bu yeni proteinin, bazı bitki pigmentlerindekine benzer şekilde ışığı emdiğini ve aynı spektroskopik özelliklere sahip olduğunu söyledi.

Bu, omurgalılarda normalde başka amaçlara hizmet eden bir biyokimya özelliği ama burada farklı bir adaptasyon geçirmiş. Carlos Taboada, bu adaptasyonun 11 farklı familyada 40 kat daha fazla evrimleştiğini ve bunların çoğunun ağaç kurbağalarından ibaret olduğunu söylüyor. Söz konusu adaptasyon, Madagaskar’ın her yerinde, Güney Amerika’da ve Güneydoğu Asya’da tekrar ve tekrar yaşandı.

İlginizi Çekebilir
+ KELEBEKLER, VÜCUTLARINI GÜNEŞ ALTINDA NASIL SOĞUTURLAR
+ HER KÖPEK YAŞI, İNSANLARIN YEDİ YAŞINA EŞİT DEĞİL
+ YENİ BESİN KAYNAĞI: HAMAMBÖCEĞİ SÜTÜ

Taboda bunun evrimde yaşanan bir dönüşüm olduğunu ve ağaçlarda yaşamanın kurbağalara farklı bire renk kazandırdığını söylüyor. İçten dışa her yerlerinin yeşil renkte olmaları, yakın çekim kızılötesi kameralardan bile görülmelerini zorlaştırıyor.

Elde edilen bulgular, doğal seleksiyonun bir amaç uğruna proteinlerle nasıl işbirliği yaptığının kanıtı. Biliverdin normalde olası zararlı etkilerinden dolayı vücuttan atılması gereken bir pigment ama burada muhteşem şekilde bir araya gelip yeşil rengi oluşturuyorlar.

Önceden keşfedilen bazı kurbağa türlerinde geceleri parıldamalarını sağlayan floresan özellikte deriler bulunuyordu. Taboada, kurbağaların renkleri nasıl edindiklerini daha iyi anlamak için mühendislerden oluşan bir ekiple beraber lazer testleri yapmak istiyor.

 

kaynak: futurity.org

Murat Sayarhttps://pintibilim.com
İngilizce öğretmeni, meraklı, bilim okur bilim yazar, çevirmen, tasarımcı, az ondan az bundan biri.

BENZER YAZILAR

YORUMLAR

YORUM YAP

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

bizi takip edin

EN POPÜLER

BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLİKLERİ, ARAP DÜNYASININ İLK MARS UYDUSUNU YOLLAMAYA HAZIRLANIYOR

BAE, ilk Mars görevi için hazırlıklarını yapıyor. Bu, Arap dünyasının başka bir gezegene yaptığı ilk uçuş olacak. Hope (Umut) sondası adındaki uzay aracı SUV boyutlarında...

HEM İLETKEN HEM DE TRANSPARAN OLAN PLASTİK ÜRETİLDİ

Michigan Üniversitesi’nde görevli mühendisler hem transparan hem de iletken olan bir plastik kaplama geliştirdiler. Michigan Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden bir ekip tarafından geliştirilen iletken plastik, büyük...

İNTERNETE BAĞLANABİLEN YÜZ MASKESİ GELİŞTİRİLDİ

Japon bir girişim şirketi ‘internete bağlı yüz maskesi’ geliştirdi Dünyada koronavirüs vaka sayıları hâlâ artış gösterirken insanlar yeni normale alışmaya çalışıyor. Virüs için olası bir...